حافظ ابراهیم سخنش با بچه ها
حافظ ابراهیم
حافظ ابراهیم شاعر نو کلاسیک معاصر مصری، در ساحل رود نیل کنار شهر دیروط متولد شد. در چهار سالگی پدرش را از دست داد و همراه مادر به قاهره نزد دایی اش رفت، او به همراه دایی به طنطا رفت و شعر و ادب را از مدرسه احمدیه آموخت، و با برخی از اشعار و سرودهای دوره عباسی و اشعار محمود البارودی آشنا شد. به سبب حافظه قوی ادب در عربی و سنت های آن توانایی های بسیاری کسب نمود.
عبدالوهاب نجار دوست او در مدرسه احمدیه او را شاعری خوش محضر و توانا یافت.
حافظ ابراهیم به سال 1305 به قاهره رفت و وارد مدرسه نظام شد و به سال 1308 فارغ التحصیل شد، شاید که از تنگی زندگی معیشت رهایی یابد به جهتی به خاطر علاقه و ارادت به با رودی می خواست چون او خداوند شمشیر و قلم باشد. سال های1319 تا 1330 سخت ترین مراحل زندگی او از لحاظ فقر، و پربارترین دوره به لحاظ خلق آثار ادبی بود. مدتی به حلقه درس محمد عبده در سودان رفت، و از طریق او با شخصیت های برجسته مصر مصطفی کامل، سعد زغلول و قاسم امینی آشنا شد.
وی مدتی در دارالکتب مشغول، که به لحاظ مالی برای او نعمتی بود، اما به لحاظ خلق اثار هنری برای او چیزی جز زیان به دنبال نداشت.
در همین دوره علی یوسف، سردبیر روزنامه« الموید» او را شاعر«نیل» نامید، لقبی افتخار آمیز که در سایر بلاد و خارج از مصر او را به این لقب می شناسند.
حافظ ابراهیم در این برهه از زندگی اش، دارای نگرش چندان سیاسی خاصی نبود، و بسیاری از اشعار انقلابی و سیاسی خود را، که آنها را برای دوستان سروده، هرگز منتشر نکرد.
در سال 1337 شعری در حمایت از زنان سرود که بدون نام آن در اطلاعیه ای چاپ کرد.
حافظ سال ها گرفتار بیماری قند بود، تا اینکه در سال1312 ش 1932م از کار کناره گیری کرد، و چند ماه بعد در ژوئیه همان سال درگذشت. تشییع جنازه ای باشکوه برای او برگزار شد که عباس محمود العقاد عضو «جماعه الدیوان» بر مزارش سخنرانی و مرثیه سرایی نمود، که بعدها احمد شوقی و خلیل مطران در مرگ او مرثیه سروده اند.
او با شوقی رابطه تنگاتنگی داشت، با این تفاوت که شوقی اکثر مواقع در شعر شاعردربار بوده، اما حافظ، بیشتر درد و رنج مردم مصر را بیان، و با آنها سروکار داشته است، و اغلب به « شاعر مردم» مشهور است.
شعر او بیشتر خطابه گونه، ساده، روان، فصحیح و سرشار از هیجان، که هیجان و نشاط را به خواننده منتقل می کند.
مضامین شعر حافظ ابراهیم دارای محتوا و مضامین سنتی عرب است. از قبیل مدح، وصف، مرثیه، تغزل، خمریات و اخوانیات است، و شهرت او بیشتر در شعر سیاسی و اجتماعی است.
درباره زنان و تربیت و تحصیل آنان موضعی معتدلانه دارد و معتقد است که ضعف در این مورد یکی از علل عقب ماندگی ملت های مشرق زمین است.
حافظ در شعرش به بچه ها و تحصیل آنها توجه داشته، و آنها را یه علم و ادب و نشاط و فعالیت همچون بزرگترها تشویق می کند.
نمونه ای از شعر او درباره بچه ها تحت عنوان«نشید الاطفال» در زیر با ترجمه آن می آید:
«نشید الاطفال»
(1) نحن اطفال صغار فی نشاط کالکبار
(2)شغلنا طول النهار بسرور و اجتهاد
(3)نعتنی وقت الدروس بنظام و جلوس
(4)و نقوی فی النفوس کل خیر و رشاد
(5)نحن بالعلم المنیر نطلب العیش النضیر
(6)و له فضل کبیر و به ترقی البلاد
(7)اننا نبغی الفلاح فی عدو و رواح
(8)نسأل الله النجاح انه هادی العباد
حافظ ابراهیم
«سرود بچه ها»
1-ما بچه های کوچک، در نشاط و فعالیت همچون بزرگان هستیم.
2-ما در طول روز با شادی و تلاش به کار مشغولیم.
3-ویژگی ما هنگام درس منظم و مرتب نشستن است.
4-با هر کار و امر خیر و خوبی و هدایت کننده ای، جانها را تقویت می کنیم.
5-ما با دانشی که مایه روشنی حیات است، زندگی شاداب را خواهانیم.
6-آن (علم) نعمت بزرگی است، که با آن کشورها پیشرفت می کنند.
7-قطعا ما در سختی و آسایش رستگاری را می خواهیم.
8-از خداوند موفقیت را خواهانیم، که او هدایت گر بندگان است.
گروه زبان و ادبیات عربی شهرستان پلدختر
شمسعلی علیدادی
دوازدهم آبان ماه یکهزار و سیصد ونود
منابع:
1-عبدالحمید، سند جندی، حافظ ابراهیم شاعرالنیل.
2-داود، برکات«حافظ کما عرفته»
3-حسنا، فاخوری« الجامع فی تاریخ الادب، الادب الحدیث»
4-طه، حسین«حافظ و شوقی»
5-عبدالوهاب نجار« صفحه مجهوله من حیاه حافظ»